wtorek, 28 styczeń 2014 12:43

Warunki prawidłowego rozwoju mowy dziecka

Napisane przez  Wioletta Rejmak
Oceń ten artykuł
(0 głosów)

Wpływ na to, jak mówi nasze dziecko mają różnorodne czynniki, często takie, na które rodzice nie zwracają uwagi, a nawet nie wiążą ich z mówieniem, np. :

 

  • wszelkie powikłania w czasie ciąży i w okresie okołoporodowym uszkadzające centralny układ nerwowy, niedotlenienia, przykurcze mięśni twarzy i poszczególnych narządów służących do mówienia: języka, warg, żuchwy, krtani, zaburzenia receptorów czuciowych
  • rozwój ruchowy dziecka - to, czy potrafi ło samodzielnie trzymać butelkę, raczkować
  • posługiwanie się ubogim słownictwem przez osoby, które otaczają dziecko
  • silne sytuacje stresowe, życiowe (np. strata bliskiej osoby)
  • przewlekłe infekcje, katary, alergie osłabiające lub uszkadzające słuch
  • zaburzenia słuchu fonematycznego (dziecko nie potrafi odróżnić słyszanych słów, typu: szafa-safa, tom-dom, kos-kosz, bąk-pąk, góra-kura)
  • budowa narządów artykulacyjnych: zbyt duży język; obniżone lub wzmożone napięcie mięśniowe; wady zgryzu, spowodowane często zbyt długim ssaniem smoczka, jedzeniem papkowatych potraw, długotrwałe ssanie palca; ubytki w uzębieniu spowodowane wypadaniem zębów mlecznych; znaczne skrzywienie przegrody nosowej; przerost trzeciego migdała (dziecko ma stale otwarte usta, ślini się, oddycha przez nie, mówi „przez nos”).

W wymienionych przypadkach niezbędna jest pomoc specjalisty - laryngologa, audiologa, logopedy. Jednak najczęściej przyczyną powstawania wad wymowy u dzieci jest niedostateczna sprawność narządów artykulacyjnych, przede wszystkim języka, warg, policzków, żuchwy , podniebienia miękkiego oraz koordynacja tych ruchów z oddechem.

Dzieci, których narządy mowy nie są odpowiednio sprawne często zastępują głoski trudne do wymówienia łatwiejszymi (np. r- l, sz-s), ponieważ nie potrafią wykonywać precyzyjnie pewnych ruchów artykulacyjnych, dających w efekcie głoskę. Dlatego, gdy nie występują czynniki chorobowe, poprzez proste ćwiczenia, sami możemy usprawnić narządy, których używamy do mówienia. Warto pamiętać, że ćwiczenia te nie powinny trwać dłużej niż 5 minut w przypadku dzieci młodszych i ok. 10 -15 minut u starszych przedszkolaków. Należy też je systematycznie powtarzać - najlepiej codziennie.

Przykładowe ćwiczenia:

Ćwiczenia usprawniające wargi:

  • nadymamy policzki (robimy „balonik”), jak każdy balonik, ten także może pęknąć (naciskamy palcami na policzki)
  • nabieramy powietrza w jeden policzek i przepychamy do drugiego i z powrotem
  • ściągamy wargi w ryjek, wysuwamy je do przodu
  • cmokamy
  • wciągamy wargi w głąb jamy ustnej - parskamy wargami (jak koniki)
  • rozciągamy szeroko wargi w uśmiechu (nie pokazujemy zębów)
  • rozciągamy szeroko wargi w uśmiechu (pokazujemy zęby)
  • otwieramy i zamykamy wargi ściągnięte w ryjek
  • szeroko otwieramy i zamykamy usta (tak, jak byśmy chcieli powiedzieć głoski u oraz e)
  • układamy dolną wargę na górnej i górną na dolnej
  • zasłaniamy dolną wargą dolne zęby, a górną - górne zęby
  • wymawiamy samogłoski i – u
  • naśladujemy ssanie cukierka
  • oblizujemy się, jak kotek po wypiciu mleka lub niedźwiedź po zjedzeniu miodu (można posmarować wargi np. kremem czekoladowym, miodem lub dżemem).

Ćwiczenia usprawniające język:

  • wysuwamy wąski język jak najdalej przed siebie
  • naprzemiennie wysuwamy i chowamy język
  • wyciągamy język w stronę nosa
  • wyciągamy język na brodę
  • kierujemy język w stronę najpierw prawego później lewego kącika ust
  • oblizujemy językiem wargę dolną, górną („wycieraczki”)
  • oblizujemy wargi ruchem okrężnym
  • liczymy językiem zęby na górze i na dole
  • oblizujemy zęby ruchem okrężnym
  • stukamy czubkiem języka o podniebienie („wbijamy gwoździe”)
  • poruszamy językiem w górę i w dół przy szeroko otwartej buzi
  • rysujemy językiem kółeczka w szeroko otwartej buzi
  • mlaskamy
  • wypychamy językiem policzki
  • próbujemy zrobić z języka „rurkę”.

Ćwiczenia oddechowe:

  • wdychamy powietrze nosem, wydychamy ustami
  • chłodzimy gorącą zupę - dmuchamy ciągłym strumieniem
  • dmuchamy bańki mydlane - chuchanie na zmarznięte ręce
  • wypuszczamy powietrze z balonika - długie sss
  • naśladowanie sapania lokomotywy (pach pach, pf, pf, pf ).

(Na podstawie książki G. Demel „Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola”).

Czytany 348 razy

Gazeta Nałęczowska

Wydawana od 1994 roku.